داستان در اوایل دهه ۲۰۰۰ روایت می‌شود، زمانی که ویدیوهای هیپ‌هاپ معنای خاصی داشتند. شان ولینگتون، کارگردان عصبی موزیک‌ویدیو، به تازگی فرصتی طلایی برای کارگردانی اولین فیلم بلند خود پیدا کرده است. در میانه این جشن، جدایی پرآشوبی از دوست‌دخترش رخ می‌دهد و در حالی که او سعی دارد زندگی شخصی و حرفه‌ای خود را سروسامان دهد، روان‌پریشی‌هایش بر او سایه می‌افکنند. این فیلم داستان نبرد شان برای ایجاد تعادل بین عشق در دنیای واقعی و زندگی از پشت لنز دوربین است.

عناصر خشن جرم و خشونت شهری همواره بر فرهنگ هیپ هاپ و موسیقی رپ تأثیرگذار بوده‌اند. روز به روز، دام‌های زندگی خیابانی هنرمندان محبوب رپ را به پشت میله‌های زندان می‌کشاند؛ و این بار نه برای فیلمبرداری یک موزیک ویدیو. چه اتفاقی می‌افتد وقتی رپری که همه چیز دارد، ناگهان آزادی‌اش سلب می‌شود و مجبور می‌شود با واقعیت‌های تلخ زندان روبرو شود؟ مستند «قافیه و مجازات» نگاهی عمیق به نقش زندان در فرهنگ هیپ هاپ دارد و جنبه‌ای از داستان را فاش می‌کند که توسط اخبار و رسانه‌های جمعی پوشش داده نمی‌شود. داستان‌های واقعی و شخصی هنرمندان هیپ هاپ که زندانی هستند، بوده‌اند یا به زودی زندانی خواهند شد، از زبان خودشان. همراه با مصاحبه‌های صمیمی و جذاب با رپرهای محکوم‌شده‌ای چون بینی سیگل، پرادیجی، کسیدی، پراجکت پت، ایمورتال تکنیک، اسلیک ریک و بسیاری دیگر.

جاشوا پوپ (با بازی بوستا رایمز) پس از بازگشت به خانه برای رسیدگی به امور پدر مرحومش، با شهری متفاوت از آنچه ترک کرده بود مواجه می‌شود. محله‌ای که زمانی آرام و صلح‌آمیز بود، اکنون تحت سلطه یک نیروی پلیس فاسد و نژادپرست قرار دارد. جاشوا به همراه یک دوست قدیمی (با بازی اگزیبیت) و دار و دسته اراذل و اوباش او تلاش می‌کند تا پلیس را سرنگون کرده و نظم را به این شهر کوچک در آلاباما بازگرداند.